متخلل شده است يا نه ، و در صورت أخيره يا سبب مكرر مماثل با اول است يا مغاير ، در صورت مغايرت متحد با اول است در نوع ، مثل اين كه اول قرائت آيه اقرء بود و ثانى قرائت آيه و النجم مثلا ، يا مختلف است مثل اين كه اول استماع آيه سجده نمود و ثانى تلاوت آيه سجده ، خواه آيه مقرو بها عين آيه اولى بوده باشد يا نه ، و به عبارت اخرى آيه مقرو بها عين آيه مستمع بها بوده باشد يا غير آن ، و اين احتمالات در صورت تخلل فصل نيز جارى است ، پس أقسام مسأله متعدد است : اول : آن است كه سجده متخلل شده باشد ما بين سببين ، در اين صورت من غير اشكال اتيان به سجده در ثانى لازم است ، خواه سبب ثانى مماثل با اول بوده باشد ، مثل آن كه اول قرائت آيه سجده نمود و اتيان به سجده نمود ، و ثانى باز قرائت همان آيه نمود يا غير آن . يا اول استماع آيه سجده نمود و ثانيا استماع همان آيه نمود بعد از اتيان به سجده ، چنانچه در مقام تعليم غالب اتفاق مىافتد ، يا استماع غير آن نمود ، يا مغاير بوده باشد مثل اين كه اول استماع آيه سجده نمود بعد از آن قرائت آيه نمود بعد از اتيان به سجود ، خواه آيه مقرو بها عين آيه مستمع بها بوده باشد در جميع صور سنت مذكوره بل صور ثمان يا نه ، اتيان به سجده ثانيا لازم است ، اجتزاء به سجدهء اولى نمى تواند نمود قطعا . دوم : آن است كه سجده متخلل نشده باشد ، و لكن فصلى كه منافى فوريت بوده باشد آن نيز متخلل نشده باشد ، و متعلق قرائت در ثانى عين متعلق آن در اول بوده باشد ، يا متعلق استماع در ثانى عين متعلق استماع در اول بوده باشد در اين صورت اگر چه ظاهر از مرحوم علامه در نهاية الاحكام و مرحوم شيخ شهيد در كتاب بيان و شيخ أبي العباس در موجز وجوب تكرار در سجود است ، و لكن